ИСЛАМДАҒЫ ПІКІР АЙТУ ӘДЕБІ
Қазір әлеуметтік желіде дінге қатысты тартысты әңгімелер жиі жариялануда. Қаншама адамдар бір-бірін қатты сынап, жүректерге күмән мен түрлі ой салуда. Біз осы ретте Исламдағы пікір айту әдебі туралы айтқанды жөн көрдік.
Қазір әлеуметтік желіде дінге қатысты тартысты әңгімелер жиі жариялануда. Қаншама адамдар бір-бірін қатты сынап, жүректерге күмән мен түрлі ой салуда. Біз осы ретте Исламдағы пікір айту әдебі туралы айтқанды жөн көрдік.
Түрік жамағаттарының арасында қолдаушылары көп болмаса да, белсенді жамағаттардың бірі, Ыстамбул қаласында шоғырланған – «махмұтшы» («Исмаил аға») жамағаты. Жамағаттың атауы ханафи мәзһабын ұстанушы, Нақшбанди-мужаддиди тариқатындағы «Халидия» тармағының жетекшісі шейх Махмұт Уста Османұлы әл-Уфиден (1929-2022) алынған.
Ислам діні ата-ананы құрметтеуді бұйырады. Бұл туралы Алла Тағала Құранда: «Біз адам баласына ата-анасына барынша жақсылық жасауды бұйырдық. Анасы оны қинала жүріп (бірнеше ай) көтерді және қинала босанды. Оның ана құрсағында жатуы мен емшектен шығуы (ең кемінде) отыз айға созылады», – деп баяндады («Ахқаф» сүресі, 15-аят).
Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы оқушы қыздардың мектепке орамал тағып баруына қатысты туындаған мәселеге өз мәлімдемесін жариялайды.
Бұл жамағат Түркияның шығыс Анадолыдағы Нұрс таулы ауылында дүниеге келген Мырзаұлы Саид Нұрси (1873-1960) атымен «нұршылар» деп аталады.
Саид Нұрсидің идеялары негізінде әрекет ететін гүленшілер жамағаты, негізінде, «Хизмет» қозғалысы деп аталады. «Хизмет» – түркиялық жазушы, дін және қоғам қайраткері Фетхулла Гүленнің (1941 ж.т.) идеялары мен бағыт-бағдар көрсетуінің негізінде құрылған діни-әлеуметтік қозғалыс.
Кейбір адамдардың «сафар айында үйленуге, той жасауға, алыс жолға шығуға болмайды» деген сөздерін жиі естіп қаламыз. Олардың айтуынша, мұндай істер соңында сәтсіздікке ұшырауы мүмкін екен.
Кейде көшеде кетіп бара жатып ақша немесе құнды бір зат тауып аламыз. Оны өзімізге алуға бола ма? Әлде оны садақа ету керек пе? Бәлкім оған тиіспеу керек шығар? Бұл – қазіргі таңда жиі кездесетін мәселенің бірі.
Қасиетті Құран Кәрімде көптеген жануарлар мен жәндіктердің аты аталған. Тіпті жануарлардың атымен аталған сүрелер де бар. Мысалы, «Бақара» (сиыр), «Әнғам» (түліктер) және «Фил» (піл) сүрелері. Сондай-ақ «Нәхл» (аралар), «Нәмл» (құмырсқалар), «Әнкабут» (өрмекші) сүрелері жәндіктердің атымен аталған.
Алла Тағаланың адамзат баласына берген ерекшеліктерінің бірі – сөйлеу нығметі. Адам сөйлеу арқылы ішіндегі сезімдері мен ойын екінші бір кісіге жеткізеді. Өзіне берілген осы нығмет үшін пенде атаулы Жаратушысына шүкір етіп, дұрыс сөз сөйлеп, күнәлі сөздерді айтудан сақтануы қажет.
Адамның атқарған ізгі амалын зая кетіріп, ақыретте өкінішке душар ететін жүрек дерттерінің бірі – риякерлік.
Алимент дегеніміз – бір адам оны алуға құқығы бар екінші адамға беруге міндетті ақшалай немесе материалдық қаражат. Алименттің көп таралғаны – баланы асырауға төленетін төлемдер. Шариғатымызда алимент деген түсінік болмағанымен нәпақамен қамтамасыз ету ұғымы бар. Яғни отағасының жауапкершілігіндегі жандарды қажетті нәрселермен (азық-түлік, дәрі-дәрмек, киім-кешек, баспана т.б.) қамтамасыз ету.
Зәмзәм – Ибраһимның (оған Алланың сәлемі болсын) ұлы Исмайылдың (оған Алланың сәлемі болсын) шөлін қандыруы үшін Алла Тағаланың зәмзәм құдығынан шығарған суы. Зәмзәм суының шығу тарихы да осы жерден басталады.
Қағба – адам баласының құлшылық етуі үшін тұрғызылған ең алғашқы ғибадат үйі әрі иісі мұсылманның құбыласы. Ол қасиетті Мекке қаласында орналасқан. Қағба – текше пішінді ғимарат. Арабтар текше пішінді үйді «Қағба» деп атайды.
Бұрын ұлы сапарға бару орындалмас арман, алынбас қамал, бағындыра алмайтын белес еді. Аллаға шүкір, қазір қажылық сапарына баруға мүмкіндік көп. Қажыларға көрсетілетін қызмет түрлерінің сапасы да жыл өткен сайын жақсарып келеді. Ендігі мақсат – қоғамда қажылардың рухани өнегелік тұлғасын қалыптастыру. Өйткені бұл – өте өзекті мәселе.