Жұманың қасиеті жайлы ардақты пайғамбарымыз (Алланың оған салауаты мен сәлемі болсын) көп айтқан. Соның бірі, «Шындығында, жұма – мереке күн. Сендер мереке күндеріңді ораза тұтатын күн етпеңдер. Тек жұмадан алдын немесе кейін ораза тұтыңдар[1]», - делінген. Жұма – күндердің төресі. Тіпті, кедейлердің қажылығы деп айтылған риуаят да бар. Әрине, Құран Кәрімде: «Әй, мүміндер! Жұма күні намаз үшін азан айтылған кезде дереу Алланы еске алуға (намазға) ұмтылыңдар және сауданы қойыңдар, егер білген болсаңдар, сендер үшін жақсы[2]», - деп айтылғандай бұл күнгі ең маңызды құлшылық – жұма намазы. Басқа амалдар осы жұма намазы төңірегінде топтасады. Ал енді, жұмада көпшілігіміз ұмытқан бір сүннет бар.

Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Сендердің араларыңнан ең жақсы көретінімді және Қияметте маған ең жақын болатындарың кім екенін айтайын ба?» деген сұрағын бірнеше рет қайталады. Адамдар: «Ей, Алла Елшісі! Иә, айтыңыз», - деді. Сонда ол: «Мінез-құлқы жақсыларың», - деді. (Имам Ахмад).

Өткен жылы Ақтөбе облысындағы мешіттерді діни кадрмен қамту мәселесін ҚМДБ күн тәртібіне көтерді. Осы мақсатта Мұғалжар, Темір аудандарына бас имамдыққа Алматы қаласынан білікті мамандар қызметке тартылды. Соның бірі - Мұғалжардағы «Нұртай» мешітіне келген Ерболат Жүсіпов. Ол – имам әрі теолог. Мұнайлы ауданға бас имам боп тағайындалған оның бір жылдық жұмысы нендей нәтиже берді? Жат ағымның зардабы бәсеңсіді ме? Мешіттің бүгінгі жай-күйі қалай? Теологтың жұмысын таразылау мақсатында өзімен тілдесіп, сұхбат құрдық.

 

 

Если сердца подобны развалинам жилья, то и дома, в которых они находятся, превращаются в кладбища. Посланник Аллаха (да благословит его Аллах и приветствует) по этому поводу говорил: «Тот, в чьем сердце нет ни капли Корана, уподобляется разрушенному дому» (Тирмизи). Это означает, связать свою судьбу с его жизненными сосудами. А задавались ли мы вопросами, насколько наши дома соответсвуют названию «дом Корана»?

Бірде, өлім сәті жақындаған қария балық, өсиет айтпақ ниетімен, жас балықтарды жинап алыпты. Ол өсиетінде: «Мына судың сыртында адам деген жаратылыс өмір сүреді. Олар сендер жақсы көретін тағамды қармағына салып, сендерді судың сыртына алып кетеді. Ол жақта сендерді аршып, тазалап, майға қуырып жейді. Сондықтан, абай болыңдар!» — депті. Сөйтіп, ол қария балық дүниеден өткен.


Орайы түскен сұхбат

 

«Халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету» жобасы облыс деңгейінде биылдыққа екінші мәрте іске қосылды. Жоба аясында теологиялық түсіндіру жұмыстарына республикадан білікті мамандар тартылуда. Жуырда өңірімізге осы мақсатта танымал теолог, РАНТ мүшесі Қабылбек Әліпбайұлы келген болатын. Ол Мұғалжар, Темір аудандарында мобильдік топ құрамында жұмыс жасады. Теологтың жоба жайлы пікірін біліп, тілдестік.

 

 

Білім-ғылым – адамзат дамуының басты қозғаушысы.Ғылымды игеру адамзатты өзге жаратылыстан ажыратып тұратын ең басты ерекшелік. Хакім Абай «Ғылымсыз ақырет те жоқ, дүние де жоқ. Ғылымсыз оқыған намаз, тұтқан ораза, қылған хаж, ешбір ғибадат орнына бармайды» деп ғылым-білім іздену мен оның орны жайлы тамаша ой түйген.

      Білім алмай, дінге деген жалаң қызығушылық танытатындардың мұндай қисынсыз сұрақ қоюы ғажап емес. Әңгімемді әріден бастайын...

     «Ақтөбе» медресесінде оқып жүрген кезім. Оқу жылының басы. Дайындық курсына жаңадан оқушылар қабылданып жатыр. Кенет бойы ұзын, көзі көкшілтім, мұрны тәмпіш, түрі орысқа ұқсайтын бір жігіт қасыма келіп, менің сырт келбетіме қарап тұрды да: «Интересно. Пророк Мухаммад (благословит его Аллах и приветствует) сказал: «Часть «изара» которая ниже щиколоток будет (гореть) в аду». А что я вижу?! Давай, кес», – демесі бар ма? Өзі қазақ жігіті екен. Мен бұл сөзіне таңқалған жоқпын. Менің ең сүйікті пәнім фиқһ сабағы болатын. Шәкірттер де осыны біліп, әдейі маған жіберген болар. Сөйтіп, білгенімше оған бұл мәселені діни дәлелдер келтіре отырып, кеңінен түсіндіруге тырыстым.

- Бауырым, асықпа! Әуелі балақ туралы хадистерді толық талдап шығайық бірге. Кейін маған не айтсаң да, соны орындаймын, – дедім мен.

- Давай! – деді ол кекесінмен күліп, «шаруасы бітті» дегендей.

- Кейде бір мәселеде әр түрлі иснадпен (тізбекпен) келетін хадистер бар. Олардың барлығын оқып, түсініп барып қана үкім айту керек. Бұл мужтаһидтер арасында кездесетін жағдай. «Изардың тобықтан төмен түскен жері – тозақта» (Бухари «Сахих») деген хадисіне бірден «Естідік те бойұсындық» деп амал ететін болсақ, онда бұл қателік болады, - дедім мен.

- Қалайша?

- Хадис сахих болса, (сахих хадистің «әхәд» түрі) фиқһ мәселесінде оған амал ету міндет қой?!

- Иә, әрине. Сахих хадис болса болды ғой, вперед!

- Ал, енді Құран аяттарының бәрі «сахих»! Еш күмән жоқ. Әр аятына амал ету – парыз. Солай ма?

– Иә, брат, әрине! Құранның бір аяты былай тұрсын, бір әрпін мойындамай жоққа шығарсақ, имансыз боламыз!

– Иә, дұрыс айтасың. Құранның әр аяты бізге «мутауатир» жолмен жеткен соң, әр аятына иман келтіру – парыз. Бірақ, кей аятқа біз амал ете алмаймыз. Қарашы, (Құранды алып келіп, оқып бердім) Құранда: «Не айтқандарыңды білмейтіндей мас күйлеріңде намазға жақындамаңдар», – деген аят бар («Ниса» сүресі, 43-аят). Бұған амал етесің бе?

– Қойшы?! Құранда осындай да аят бар ма не? (Ол ежіктеп тұрып оқыды).

– Иә, бар.

– Жоқ, амал етпейтін шығармыз.

– Иә, себебі, ол аят «мансух» болған. Яғни, үкімі жойылған. Оны насых қылатын аят бар. Яғни, үкімін жойған аят. Мысалы, «Мәида» сүресінің 90-аятында: «Араққа мүлде жақындамаңдар», – делінген. Яғни, арақ – харам, оны халал деген діннен шығады. Сен қарапайым қолымызда күнде ұстап жүрген Құранда қандай аят барын білмейсің. Ал, хадис кітаптары өте көп. Ондағы «балақ қысқарту» туралы келген басқа хадистерді естімедің ғой. (Ол үндемеді. Мен сөзімді әрмен қарай жалғастырдым).

– Осы аятты түсіндіру үшін басқа аят келгеніндей, сенің айтып тұрған Сахих Бұхаридағы аталмыш хадисіңді де түсіндіріп, басқа да сахих хадистер келген. Сен айтқан мәтіндегі хадис бір рет қана келген, жоғарыдағы арақ туралы жалғыз аят сияқты. Мысалы, оған дәлелді Нәсәи мен Тирмизи, Әбу Дәуд пен Ибну Мәджәдан іздемей-ақ, Бұхари мен Мүслімнен келтіре қояйын. Мысалы, «Кімде-кім киімін тәкаппарлықпен сүйретіп жүретін болса, қиямет күнінде Алла оған қарамайды» (Бұхари 4/24). Ал мына хадис, тіптен ашып айтып берген: «Кімде-кім изарын тек менмендікті көздеп сүйретіп жүрген болса, Алла оған қиямет күні қарамайды» (Мүслім 3/1652). Ал имам Ахмад ибн Ханбал: «Тәкәппарлық ниеті болмаса, киімді ұзын кию – харам емес», – деген.

– Мм. (Ол ойланып қалды).

   Мен осыдан кейін, имам Науауидың («Әль мансурат», 102-бет), имам Шәукәнидің («Нейлуль аутар», 1/312), Уәһбәту Зуһайли («Фатауаль Муасыра», 312-бет), Хафиз Ибну Хаджар Әсқалани («Фатхуль Бәри фии Шарх Сохих әль-Бухари», 11/435), Атия Сақр («Ахсануль Кәләм», 249-бет) сынды ғалымдардың пәтуаларын ақтарып көрсеттім де:

– Біл, бауырым! Алла сенің бір киіміңнің ұзын не қысқалығына қарап тозаққа салмайды, «Алла Тағала сендердің келбеттерің мен дене пішімдеріңе емес, жүректерің мен істеген амалдарыңа қарайды» (Муслим) деген хадисін есіңе ал. Бұл хадисті естіген боларсың?!

– Иә.

– Ендеше, «Жүрегіңде зәредей тәкәппарлық болмасын, әйтпесе жәннәттың иісін сезбейсің» (Муслим 1/93) және амал ету барысында киіміңді қысқа киіп, халықты діннен шошытпа, керісінше «сүйіншіле және жеңілдет» (Бұхари).

– Бауырым! Үш сұрағыма жауап берші. Сосын бұл мәселеге нүкте қояйын.

– Иә, бисмиллә.

– Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) өзі балағын төмен түсіріп киген бе? Сахабалар? Әйелдер ше?

– Жақсы. Тыңда ендеше. Пайғамбарымыздың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) ісіне дәлел: «Қабиса әл-Һиләли: «Күн тұтылған еді. Пайғамбар (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) қорыққан күйінде, тіпті көйлегінің етегі сүйретіліп, үйінен шықты», – делінген хадистерде. («Муснад Сахаба фи әл Кутуб әт Тисға» 49/259) Бұл тақырып туралы Тирмизиде де хадистер бар.

Сахабаның ісіне дәлел:

Ибн Омардан: «Алла тәкәппарланып киімін жерге сүйретіп жүрген кісіге қиямет күні назар салмайды». Мұны естіген Әбу Бәкір: «Уа, Алланың Елшісі: «Менің изарымның бір жағы егер қадағалап жүрмесем түсіп кетеді», – деді. Сонда Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Уа, Әбу Бәкір! Сен оны тәкәппарланып жасамайсың ғой», – деді. (Бухари 4/23)

Бірақ, бұл хадистің әйелдерге еш қатысы жоқ. Ибн Омар: «Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) айтты: «Алла тәкәппарланып киімін жерге сүйретіп жүрген кісіге қиямет күні назар салмайды». Сонда Умму Сәләмәһ: «Әйелдер көйлектерінің етектерін не істейді?», – деді. Пайғамбарымыз: «Бір қарыс түсіреді», – деді. «Олай болса, табандары ашылып қалады ғой», – деді Умму Сәләмәһ. Сонда Пайғамбарымыз: «Тағы бір қарыс түсіреді де, одан арттырмайды», – деді. (Тирмизи 4/223.Әбу Дәуд 2/419.Нәсәи 8/184 Ибну Мәджәһ 2/1185).

– Түсіндім. Алла разы болсын, – деді де, жаңа танысым өз жөнімен кете берді.

   Иә, қарапайым мәселені қиындатып, дінді келте түсініп жүрген қаншама бауырларымыз бар. Ал оларға ақ-қарасын ажыратып, ақиқатты жеткізу үшін білім керек. Ендеше, білімге талап қылайық, бауырлар! Ізденейік, алған ілімізге амал етейік.

Нұрлыбек САБЫРҒАЛИЕВ,

«Әл-Ләтиф» мешітінің

бас имамы

«Жан бар жерде қаза бар» демекші, өлім хақ. Осы ретте, жаназа рәсімдерінің жөн-жоралғысын шариғат тәртібімен жасап, ақтық сапарына аттандыру маңызды. Мәйітті жуындыру, кебіндеу, жаназа намазын оқу, жерлеу рәсімдері. Кей өңірлерде мәйіттің қызметінен бұрын мал сою, халыққа ас беру сияқты амалдарға ерекше мән беріліп, мәйіт оң жақта жатып қалады. Көптеген мұсылман елдерінде мәйіт шығарылғаннан кейін ас беріледі. Дұрысы – осы.

Бүгінде жаһандық кеселдің бірі жемқорлықтың өз қоғамымызда қатты белең алғандығы байқалады. Көпшілік көкейде пара алмай пайда табу, пара бермей пәрменге қол жеткізу мүмкін емес деген жаңсақ түсінік қалыптасып қалған.

Отыз күнәны жойып, қабір азабынан қорғайтын сүре. Тәбәрак (Мүлк) сүресі

Отыз күнәны жойып, қабір азабынан қорғай…

Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.): &...

07-11-2016 Просмотров:363589

Әлемнің ең ықпалды мұсылман тұлғалары анықталды

Әлемнің ең ықпалды мұсылман тұлғалары ан…

 Амман корольдік стратеги...

11-10-2016 Просмотров:203121

Қызуды түсірудің Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) айтқан бір тәсілі

Қызуды түсірудің Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) …

  Кейде ауырсақ қызуымыз...

21-09-2016 Просмотров:34697

Әріптес сайттар